จะสอนพระต้องมีอุบาย

     พระพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระเชตวันเมืองสาวัตถี ครั้งนั้นพระหมู่หนึ่งกำลังเล่นน้ำในแม่น้ำอจิรวดีกันอยู่ อย่างสนุกสนานเพลิดเพลิน ขณะนั้นพระเจ้าปเสนทิโกศลประทับอยู่บนปราสาทชั้นบน กับพระนางมัลลิกาเทวี ได้ทอดพระเนตรเห็น จึงตรัสว่า

     "นี่แนะแม่มัลลิกา ! นั่นพระกำลังเล่นน้ำกันอยู่มิใช่หรือ ?"

     "ขอเดชะ ชะรอยพระผู้มีพระภาค จะยังมิได้ทรงบัญญัติสิกขาบท หรือภิกษุเหล่านั้นจะยังไม่สันทัดในพระวินัยเป็นแน่พระพุทธเจ้าข้า"

     พระเจ้าปเสนทิโกศลทรงรำพึงว่า ด้วยอุบายอย่างไรหนอ พระพุทธองค์จะทรงทราบว่า ภิกษุเหล่านี้เล่นน้ำ

     เมื่อทรงคิดอุบายได้แล้ว จึงรับสั่งให้นิมนต์พวกภิกษุที่เล่นน้ำมา แล้วพระราชทานน้ำอ้อยงบใหญ่ ให้ไปถวายพระพุทธองค์

     เมื่อพระพุทธองค์ ได้ทรงรับงบน้ำอ้อยจากพวกภิกษุ ที่พระเจ้าปเสนทิโกศล ทรงฝากไปถวายแล้ว ทรงถามภิกษุเหล่านั้นว่า

     "ภิกษุทั้งหลาย ! ก็พระเจ้าแผ่นดินพบพวกเธอที่ไหนเล่า จึงได้ฝากงบน้ำอ้อยมา ? "

     "ทรงพบพวกข้าพระพุทธเจ้า ขณะที่กำลังเล่นน้ำกันอยู่ ในแม่น้ำอจิรวดีพระพุทธเจ้าข้า"

     ทรงติเตียนภิกษุเหล่านั้นเป็นอันมาก แล้วทรงบัญญัติสิกขาบท ห้ามมิให้ภิกษุว่ายน้ำเล่น ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา

ขยายความ

     สาระเรื่องนี้ ให้แง่คิดแก่ชาวพุทธว่า การที่ฆราวาสผู้มีจิตปราถนาดี จะคิดสั่งสอนนักบวชคือพระนั้นควรจะต้องมีอุบาย คือใช้ปัญญาพิจารณาว่า อย่างไรจึงจะเหมาะจะควร

     จะได้ไม่เกิดความเสียใจภายหลังว่า ทำดีแต่ได้ชั่ว กล่าวคือ บางคนเห็นพระทำผิดศีลผิดธรรม แทนที่จะใช้อุบายอันประกอบไปด้วยจิตเมตตา ก็เอาไปโพนทะนากับชาวบ้าน หรือลงหนังสือพิมพ์ไปเลย แทนที่จะเป็นการแก้ ก็กลายเป็นการประจานกันไปเลย

     ดังนั้น ก่อนที่เราจะตำหนิติเตียนพระเณรนั้น เราควรจะตั้งจิตให้มีเมตตาหวังประโยชน์เกื้อกูลแก่พระศาสนาก่อน การกระทำนั้น ๆ จึงจะเป็นที่สรรเสริญของคนดี